(Dit artikel is oorspronkelijk geschreven voor de Fontys Nieuwsbrief studiecoaches).

Zelfhelp is een trend die me recent is opgevallen. Met de toename in geestesziektes gaan namelijk steeds meer mensen op zoek naar hulp of begeleiding om hun problemen op te lossen. Helaas stuit in deze zoektocht niet iedereen op een therapeut, dokter of andere professional. In plaats daarvan komen sommigen terecht bij goeroes, “zelfhelp” coaches of andere zogenaamde experts. Je hoeft niet lang het internet af te struinen om zo iemand met
dubieuze intenties te vinden.

Ik wil eerst even aangeven dat het natuurlijk heel goed is als je een persoon vindt die je waardevolle inzichten geeft in hoe je jezelf kan verbeteren. Er zijn oprecht veel mensen te vinden die je met de beste bedoelingen vooruit willen helpen. Ik wil dan ook zeker niet iedere niet-professional afwijzen. Het doel van deze tekst is het blootstellen van de personen die misbruik maken van de problemen van anderen.

Het eerste wat je zal opvallen als je een “expert” tegenkomt is hun enorme charisma. Waarom? Het is namelijk makkelijk om charisma te verwarren met expertise. Omdat iemand met zelfvertrouwen luid praat betekent niet dat wat hij/zij zegt ook betrouwbaarder is. Dit is extra gevaarlijk omdat mensen die problemen hebben met bijvoorbeeld onzekerheid vaak ook wanhopiger zoeken naar advies van mensen die er zichtbaar niet onder lijden. Het zijn
juist degenen die hulp nodig hebben die zoeken naar een reddende engel. Deze engelen zijn soms dus helaas schijnheilig.

Om er nog een laatste schep bovenop te doen wil ik de term “echo chamber” introduceren. De definitie hiervan in het Engels is “An insular communication space that is of no interest to outsiders or refuses their input”. Dit is min of meer het gat waarin je vast komt te zitten als je de woorden van anderen niet alleen maar als advies, maar als absolute waarheid gaat zien.

Vooral op het internet is het een risico dat je hier onbewust in vast komt te zitten. Je hoort een keer iets wat je inspireert en aan het denken zet, en vanaf dat moment is alles wat je daarna hoort iets wat volgens jou die oorspronkelijke woorden in twijfel trekt. Dus nu hebben we charismatische personen met inspirerende quotes en grote boodschappen met als onderliggende intentie om jou bijvoorbeeld een ideologie of boek te verkopen, en de gedachte waar jij in vast zit terwijl dit gebeurd is “ik ben blij dat ik deze persoon heb gevonden, eindelijk heb ik de controle in mijn leven terug”.

Het is belangrijk om kritisch te zijn tegenover de personen die jij ziet als mogelijke hulp. Wat is de reden dat deze persoon mij zou willen helpen? Probeert deze persoon mij iets te verkopen? Wordt je echt blijer van het lezen van hun advies, of is het te mooi om waar te zijn? Zijn er groepen van mensen de dupe van deze woorden als je ze naleeft?

Dit is weer lastig: om de controle terug te krijgen moet je dat wat jou al die tijd controle heeft gegeven in twijfel trekken. Andere mensen kunnen uiteindelijk niet meer doen dan jou helpen om je eigen situatie te veranderen (en je situatie uiteraard niet erger maken dan het al is). Wees vooral niet ontmoedigd om advies te zoeken van anderen: ik vraag je alleen om kritisch te zijn over waar jij je levensfilosofie vandaan haalt. En ja, dat advies omvat ook mijn teksten.

Leave a Reply